Máy siêu âm trị liệu là gì?

Máy siêu âm trị liệu là thiết bị vật lý trị liệu phát sóng âm tần số cao, thường từ 1 MHz đến 3 MHz, truyền trực tiếp vào mô cơ, gân và dây chằng để giảm đau, giảm xơ dính và hỗ trợ lành thương. Thiết bị được dùng phổ biến trong các cơ sở phục hồi chức năng (PHCN) để điều trị tổn thương cơ xương khớp và mô mềm.

Máy siêu âm trị liệu khác với máy siêu âm chẩn đoán hình ảnh. Máy chẩn đoán dùng sóng dội lại để dựng hình cấu trúc bên trong cơ thể. Máy trị liệu dùng chính năng lượng sóng âm để tạo ra phản ứng sinh học trong mô.

Bài viết này giúp chủ phòng khám và kỹ thuật viên nắm bốn nội dung: nguyên lý hoạt động, hiệu ứng điều trị, chỉ định kèm chống chỉ định, và cách chọn cấu hình theo ngân sách.

Nguyên lý hoạt động của sóng siêu âm điều trị

Đầu dò chứa tinh thể áp điện. Khi có dòng điện đi qua, tinh thể rung và phát ra sóng âm. Hiện tượng này gọi là hiệu ứng áp điện ngược.

Quy trình truyền năng lượng gồm bốn bước:

Năng lượng điện đi vào đầu dò.
Hiệu ứng áp điện ngược biến điện năng thành dao động cơ học (sóng âm).
Sóng âm đi qua môi trường tiếp âm (gel siêu âm hoặc nước).
Mô mục tiêu hấp thụ năng lượng và phát sinh đáp ứng sinh học.

Sóng siêu âm không truyền được qua không khí, nên kỹ thuật viên bắt buộc dùng gel hoặc nước giữa đầu dò và da. Thiếu lớp trung gian này, năng lượng không vào được mô.

Hai hiệu ứng sinh học của siêu âm trị liệu

Hiệu quả điều trị đến từ hai cơ chế, tùy chế độ phát mà bạn chọn.

Hiệu ứng nhiệt (chế độ liên tục)

Ở chế độ liên tục, năng lượng truyền vào mô không ngắt quãng và làm nhiệt độ nội mô tăng ở độ sâu khoảng 1 đến 5 cm. Hiệu ứng này mang lại ba lợi ích:

Tăng tuần hoàn máu cục bộ: mô được nuôi dưỡng tốt hơn, chuyển hóa nhanh hơn, các chất gây đau được dọn dẹp.
Tăng độ đàn hồi mô liên kết: sợi collagen co rút mềm ra, giảm xơ dính. Mô sẵn sàng hơn cho bài tập vận động hoặc kỹ thuật bằng tay.
Giảm co thắt cơ: dịu các điểm đau (trigger points) và tình trạng căng sợi cơ.

Hiệu ứng phi nhiệt (chế độ xung)

Ở chế độ xung, nhiệt bị ngắt quãng nên chỉ còn tác động cơ học. Hai hiện tượng chính là vi dòng (microstreaming) và vi bọt khí (cavitation). Chúng làm thay đổi tính thấm màng tế bào và kích thích trao đổi ion Ca²⁺.

Kết quả là nguyên bào sợi hoạt động mạnh hơn, collagen được tổng hợp nhiều hơn và tổn thương cấp tính lành nhanh hơn mà nhiệt độ mô không tăng.

Lưu ý lựa chọn: muốn gia nhiệt thì chọn chế độ liên tục. Muốn thúc đẩy tái tạo mô mà không tạo nhiệt, nhất là giai đoạn bán cấp, thì chọn chế độ xung.

Tần số 1 MHz và 3 MHz: chọn thế nào?

Tần số quyết định năng lượng đi sâu đến đâu, nên đây là thông số cần chọn đầu tiên.

Tiêu chí	1 MHz	3 MHz
Độ xuyên sâu	3 – 5 cm (mô sâu)	1 – 2 cm (mô nông)
Mức hấp thụ	Ít bị hấp thụ ở bề mặt, đi sâu vào mô dày	Hấp thụ mạnh ở lớp nông, gia nhiệt nhanh gấp khoảng 3 lần 1 MHz
Vùng phù hợp	Cơ đùi, hông, lưng, dải chậu chày, cơ mông	Cổ tay, khuỷu tay, gân Achilles, khớp gối, vùng cổ vai gáy

Nếu phòng khám chỉ điều trị vùng cơ dày thì máy đơn tần 1 MHz là đủ. Nếu thường gặp cả tổn thương mô nông và mô sâu, máy đa tần (1 MHz và 3 MHz) sẽ hợp lý hơn.

Chỉ định lâm sàng

Siêu âm trị liệu thường được áp dụng cho ba nhóm vấn đề:

Bệnh lý gân và dây chằng: viêm gân gót (Achilles), viêm lồi cầu khuỷu tay, viêm gân cơ chóp xoay, viêm cân gan chân.
Hội chứng đau cơ xương khớp mạn tính: đau lưng mạn tính, thoái hóa khớp gối, đau cổ vai gáy, viêm quanh khớp vai.
Tổn thương mô mềm và chấn thương thể thao: bong gân, căng cơ giai đoạn bán cấp hoặc mạn tính, sẹo co kéo, xơ hóa sau chấn thương hoặc phẫu thuật.

Chống chỉ định và lưu ý an toàn

Không chiếu trực tiếp sóng siêu âm vào:

Khối u ác tính, vùng da nhiễm trùng cấp, vết thương đang chảy máu.
Vùng có huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT).
Mắt, cơ quan sinh dục, vùng trước cổ (xoang cảnh), vùng bụng và thắt lưng của phụ nữ mang thai.
Sụn tiếp hợp (đĩa tăng trưởng) ở trẻ em đang phát triển.

Thận trọng đặc biệt với bệnh nhân mất cảm giác nhiệt hoặc đau, và bệnh nhân đang dùng máy tạo nhịp tim.

Thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chỉ định của bác sĩ.

Giá máy siêu âm trị liệu cho phòng khám

Máy siêu âm trị liệu hiện có giá từ 7.000.000đ đến 18.000.000đ, tùy cấu hình. Mức 7 triệu là máy đơn tần công suất 25 W. Mức 10,2 triệu là máy hai đầu dò chạy độc lập. Mức 12,5 triệu là máy đơn tần chuẩn y khoa. Mức 18 triệu là máy đa tần 1 MHz và 3 MHz với hai đầu dò.

Bảng giá bốn cấu hình đang phân phối

Model	Tần số	Số đầu dò	Diện tích đầu dò	Cường độ	Giá niêm yết
Texua JC06	1,05 MHz ± 10%	01	5 cm²	Tối đa 5 W/cm²; tổng công suất 25 W	7.000.000đ
Texua 2 đầu dò	Chưa công bố	02, chạy độc lập	5 cm² ± 20%	0,25 – 5 W/cm²	10.200.000đ
HB810A	1 MHz ± 10%	01	2,5 cm² ± 20%	≤ 3,0 W/cm²; công suất ra 5 W ± 20%	12.500.000đ
HB810B	1 MHz và 3 MHz (± 10%)	02	2,0 cm² ± 20%	3 W/cm² ± 20%	18.000.000đ

Giá không tăng theo cường độ hay công suất. Máy rẻ nhất (JC06) lại có cường độ tối đa cao nhất, còn máy đắt nhất (HB810B) có cường độ 3 W/cm² và đầu dò nhỏ nhất. Phần chênh giá nằm ở bốn hạng mục dưới đây.

Bốn hạng mục tạo nên chênh lệch giá

Số dải tần phát. Đây là hạng mục đắt nhất. HB810B có hai đầu dò cho hai tần số: 1 MHz cho mô sâu, 3 MHz cho mô nông. Khoản chênh 5,5 triệu so với HB810A gần như hoàn toàn là giá trị của dải tần thứ hai.
Số kênh chạy độc lập. Máy Texua 2 đầu dò vận hành hai đầu dò độc lập, dùng cùng lúc cho hai vùng hoặc hai người bệnh. Đây là năng lực phục vụ, khác với hai đầu dò hai tần số của HB810B.
Chất lượng chùm tia. Hệ số không đồng nhất chùm tia (BNR) đo mức độ năng lượng tập trung thành điểm nóng. BNR càng thấp, năng lượng càng đều và nguy cơ điểm nóng càng thấp. JC06 công bố BNR ≤ 6, HB810A và HB810B công bố ≤ 8.
Chi tiết kỹ thuật phụ trợ. HB810A công bố chuẩn chống nước đầu dò IPX7 (dùng được kỹ thuật ngâm nước cho vùng gồ ghề như cổ chân, cổ tay), chùm tia chuẩn trực, xung 9 cấp và chu kỳ xung chỉnh 0 – 90% theo bước 10%.

So sánh chi tiết bốn cấu hình

Hạng mục	JC06 – 7 triệu	Texua 2 đầu dò – 10,2 triệu	HB810A – 12,5 triệu	HB810B – 18 triệu
Vai trò đầu dò	Một kênh duy nhất	Hai kênh chạy độc lập cùng lúc	Một đầu dò di động	Hai tần số cho hai độ sâu mô
Hệ số BNR	≤ 6	Chưa công bố	≤ 8	≤ 8
Chế độ phát	12 mức năng lượng cài sẵn, xung 1 – 12 ms	Liên tục và ngắt quãng	Xung 9 cấp và liên tục; chu kỳ xung 0 – 90%	Xung và liên tục; sóng vuông; chu kỳ lặp xung 10 ms
Hẹn giờ điều trị	Chưa công bố	Chưa công bố	0 – 30 phút	0 – 30 phút
Chống nước đầu dò	Chưa công bố	Chưa công bố	IPX7	Chưa công bố
Màn hình / vận hành	Chương trình cài sẵn theo vùng cổ, vai, lưng, đùi	Cảm ứng 8 inch	Bảng điều khiển; máy 3,8 kg	Bảng điều khiển
Điểm đáng chú ý	Vali đựng chuyên dụng	Máy 13 kg, để bàn	Kích thước 308 × 254,8 × 114,3 mm	Nhiệt độ làm việc 5 – 40°C
Bảo hành	12 tháng	12 tháng	12 tháng	12 tháng

Chi phí ngoài báo giá thiết bị

Giá máy chỉ là một phần của tổng chi phí. Trước khi ký hợp đồng, bạn nên làm rõ sáu khoản sau:

Khoản mục	Vì sao phát sinh	Nên hỏi gì trước khi ký
Gel siêu âm	Vật tư tiêu hao theo lượt	Loại gel khuyến cáo; có bán can lớn không
Đầu dò thay thế	Đầu dò là bộ phận hỏng nhiều nhất	Giá đầu dò rời, thời gian có hàng, hay phải đổi cả máy
Kiểm tra công suất định kỳ	Công suất thực có thể sụt mà máy không báo lỗi	Có dịch vụ kiểm tra không; chu kỳ đề xuất
Đào tạo vận hành	Chứng nhận đào tạo là tài liệu trong hồ sơ thẩm định	Đào tạo mấy buổi; có cấp giấy chứng nhận không
Hồ sơ pháp lý	Phân loại trang thiết bị y tế, số lưu hành, ISO 13485, CO – CQ	Bàn giao hồ sơ trong bao nhiêu ngày sau ký
Bảo trì sau bảo hành	Bảo hành mặc định 12 tháng	Chi phí từ năm thứ hai; cam kết thời gian xử lý sự cố

Khoản cần lưu tâm nhất là đầu dò thay thế. Đầu dò chịu va đập, nước và chu kỳ nhiệt liên tục nên hỏng nhiều nhất. Nếu không mua rời được, đầu dò hỏng đồng nghĩa với mất giá trị của cả máy. Vì vậy hãy hỏi giá đầu dò rời ngay từ lúc báo giá.

Nên chọn cấu hình nào theo mô hình phòng khám?

Mô hình cơ sở	Nhu cầu	Cấu hình gợi ý	Ngân sách
Phòng khám mới mở, trị liệu viên lưu động	Một kênh, gọn nhẹ, có vali	Texua JC06	Khoảng 7 triệu
Phòng khám lưu lượng cao	Chạy song song hai vùng hoặc hai người bệnh	Texua 2 đầu dò	Khoảng 10,2 triệu
Phòng khám PHCN tiêu chuẩn	Một dải tần, thông số công bố đầy đủ, có hẹn giờ	HB810A	Khoảng 12,5 triệu
Cơ sở điều trị cả mô nông và mô sâu	Hai dải tần 1 MHz và 3 MHz	HB810B	Khoảng 18 triệu
Cơ sở nhiều phòng trị liệu	Mỗi phòng một máy	HB810A hoặc JC06 cho từng phòng	Từ 14 triệu cho hai phòng

Trong các nhóm thiết bị của phòng khám PHCN, siêu âm trị liệu có suất đầu tư thấp nhất. Vì vậy nhóm này hay được mua sớm và cũng hay bị chọn vội theo giá. Hãy chọn theo nhu cầu lâm sàng (độ sâu mô, số bệnh nhân đồng thời) trước, rồi mới cân đối ngân sách.

Gợi ý liên kết nội bộ: xem thêm danh mục thiết bị vật lý trị liệu và bài “Mở phòng vật lý trị liệu cần các loại máy nào?” để đặt siêu âm trị liệu vào tổng ngân sách phòng khám.

Câu hỏi thường gặp

Máy siêu âm trị liệu giá bao nhiêu?
Bốn cấu hình đang phân phối có giá 7.000.000đ (Texua JC06), 10.200.000đ (Texua 2 đầu dò), 12.500.000đ (HB810A đơn tần) và 18.000.000đ (HB810B đa tần 1 MHz và 3 MHz). Giá chưa gồm gel siêu âm và đầu dò thay thế.

Máy siêu âm trị liệu dùng để làm gì?
Máy dùng để giảm đau, giảm xơ dính và hỗ trợ lành thương ở gân, dây chằng, cơ và mô mềm. Các ca thường gặp là viêm gân gót, viêm quanh khớp vai, đau lưng mạn tính, thoái hóa khớp gối và bong gân.

Nên chọn tần số 1 MHz hay 3 MHz?
Chọn 1 MHz cho mô sâu 3 – 5 cm như cơ đùi, hông, lưng. Chọn 3 MHz cho mô nông 1 – 2 cm như cổ tay, khuỷu tay, gân Achilles. Cơ sở điều trị cả hai nhóm nên cân nhắc máy đa tần.

Vì sao máy rẻ nhất lại có cường độ cao nhất?
Vì giá không xếp theo cường độ. Máy 7 triệu đạt 5 W/cm² và tổng công suất 25 W nhưng chỉ có một dải tần. Phần đắt của máy cao cấp nằm ở dải tần thứ hai, chất lượng chùm tia và chế độ phát.

Hệ số BNR là gì và bao nhiêu là tốt?
BNR là hệ số không đồng nhất chùm tia, đo mức độ năng lượng tập trung thành điểm nóng. Giá trị càng thấp thì năng lượng càng đều. JC06 công bố ≤ 6, HB810A và HB810B công bố ≤ 8.

Chế độ liên tục và chế độ xung khác nhau thế nào?
Chế độ liên tục tạo hiệu ứng nhiệt, tăng tuần hoàn và làm mềm mô liên kết. Chế độ xung ngắt quãng nhiệt, chỉ giữ tác động cơ học, thúc đẩy tái tạo mô và lành thương.

Ai không nên dùng siêu âm trị liệu?
Không chiếu vào khối u ác tính, vùng nhiễm trùng cấp, huyết khối tĩnh mạch sâu, mắt, cơ quan sinh dục, vùng trước cổ, bụng và thắt lưng thai phụ, sụn tiếp hợp ở trẻ em. Thận trọng với người mất cảm giác nhiệt hoặc có máy tạo nhịp tim.

Mua máy có tốn chi phí định kỳ không?
Có, gồm gel siêu âm dùng theo lượt và đầu dò thay thế. Nên hỏi giá đầu dò rời và thời gian có hàng khi mua máy.

Tài liệu tham khảo

Trang sản phẩm hueloi.com: thông số và giá niêm yết của HB810A, HB810B, Texua JC06, Texua 2 đầu dò.
IEC 61689: Ultrasonics – Physiotherapy systems.
IEC 60601-2-5: yêu cầu an toàn riêng cho thiết bị siêu âm vật lý trị liệu.
Nghị định 98/2021/NĐ-CP về quản lý trang thiết bị y tế và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
Cochrane Database of Systematic Reviews: tổng quan hệ thống về siêu âm trị liệu trong đau thắt lưng mạn tính.

Nội dung được kiểm duyệt bởi Đội ngũ tư vấn thiết bị y tế Huê Lợi Medical, đơn vị nhập khẩu và phân phối trực tiếp trang thiết bị y tế với hơn 8 năm kinh nghiệm, phục vụ khách hàng tại 63 tỉnh thành.

Giá niêm yết là giá tham khảo tại thời điểm xuất bản và có thể thay đổi theo tỷ giá, chính sách hãng và cấu hình đặt hàng. Thông tin không thay thế chỉ định của bác sĩ.

Cần tư vấn cấu hình và báo giá máy siêu âm trị liệu?

Công ty TNHH Thiết bị Y tế Huê Lợi nhập khẩu và phân phối trực tiếp thiết bị y tế chính hãng, có đầy đủ giấy tờ kiểm định và bảo hành chuyên nghiệp. Đội ngũ kỹ thuật hỗ trợ khảo sát nhu cầu, bàn giao hồ sơ kỹ thuật phục vụ thẩm định và đào tạo vận hành tận nơi.

Hotline: 0961.531.533 – 0965.088.663
Chi nhánh: Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh; giao hàng nhanh, bảo trì trọn đời sản phẩm
Website: thietbiykhohueloi.vn, tongkhothietbiytehueloi.vn